جانم فدای امام خامنه ای

بسیجی امام خامنه‌ای - با چه رویکردی زندگی نامۀ شهیدان را بنویسیم؟!
بسم الله الرّحمن الرّحیم



ن و القلم و ما یسطرون
Iranian hashtags: Ayatollah al ozma Imam Khamenei ; Imam Komeini ; Ayatollah Ruhollah Khomeini ; Islamic republic of Iran ; Leader ; Shahid ; Martyr ; Tehran ; Qom ; seyed mohammad khatami ; hasan rohani ; hashemi Rafsanjani ; mehdi karrobi ; Ahmadi nejad ; hoseinali montazeri ; sanei ; dr. ebrahim yazdi ; mehdi bazargan ; Mahdi ; mosaddegh ; nategh nori ; amir kabir ; reisi ; sardar aziz jafari ; Mohsen rezaei ; rashid ; haji zade ; Tehrani moghaddam ; Ahmadi roshan ; shahriari ; rezaei nejad ; Iranian ; Hezbollah ; hizbollah ; allah ; Imam Ali ; Ahvaz ; karaj ; najaf abad ; Isfahan ; kashan ; fordo ; dehloran ; khoozestan ; oil ; petroliom ; war ; f14 ; qaher ; ghaher 313 ;
امام خامنه‌ای (مدّظلّه‌العالی): اگر چنانچه ما بر روى توان خودمان تكیه كنیم، استقامت آنها در هم خواهد شكست؛ این را بدانند! تا وقتى كه ما چشم‌مان به دست دیگران باشد، به جایى نمی‌رسیم. (28 بهمن 1392)
تاریخ نگارش: سه شنبه 1397/08/15 - ساعت: 13:56

با چه رویکردی زندگی نامۀ شهیدان را بنویسیم؟!

بسم الله النّور

 شهیدان زنده اند الله اکبر

وقتی سخن از نگارش کتاب زندگی شهیدان است، اغلب این ابهام وجود دارد که باید زندگی یک شهید را کاملاً قدسی و دست نیافتنی نشان داد و یا برعکس، باید شهید را دارای اشکالات فراوان نشان داد تا مخاطب با همذات پنداری، مسیر شهیدان را برگزیند؟!

باید عرض کرد که دو انگارۀ غلط در این زمینه وجود دارد:

۱- گروهی از نویسندگان خیال میکنند که جامعه فکر میکند هر که شهید شده با بقیه فرق داشته و ما اگر زندگی شهیدان را پر از نقاط درخشان تصویر کنیم، مردم شهیدان را غیر قابل دستیابی خواهند دانست و در نتیجه دیگر کسی در این مسیر گام بر نمیدارد.

۲- هنگام نوشتن باید اشکالات شهید را کشف کرد و آنها را نوشت تا مخاطبین بدانند شهیدان نیز اشتباه داشتهاند.

*

در مورد نخست باید عرض کرد که هیچ کس – به ضرس قاطع عرض می کنم که هیچ کس – گمان نمیکند که شهیدان بری از خطا و اشتباه بودهاند و اگر در اثری فقط نقاط قوت و مثبت شهید هم بیان شود، همان نکات برای مخاطبین قابل استفاده خواهد بود و هر مخاطب دستکم در ضمیر ناخودآگاه خود به روشنی میداند که شهیدِ مورد نظر ممکن است خطاهایی هم داشته باشد، اما خصوصیات ممتاز بیان شده می تواند راهگشا باشد.

 

در مورد دوم، متأسفانه شاهد بودهایم که برخی نویسندگان، با  پررنگ کردن اشکالات و یا حتی با اشکال تراشی، چنان شهید را وارونه و دارای اشکالات فراوان جلوه دادهاند، که انسان تعجب میکند آن همه خصوصیات مثبت که در زندگی واقعی شهید وجود داشته، چگونه قربانی قلم نویسنده شده است؟ نویسندهای که بنا داشته شهید را پر از خطا و اشتباه جلوه دهد.

 

گاهی شاهد بوده‌ایم که مقام معظم ولایت نیز که همواره حامی نویسندگان دفاع مقدس بوده‌اند، به صورت موردی، به برخی از این کتاب‌ها ایراد وارد کرده‌اند.

*

واقعیت چیست؟

واقعیت این است که «شهادت» عالیترین درجۀ عروج یک مؤمن است و فقط کسانی به این مدال دست مییابند که ویژگیهای معنوی بارزی داشته باشند. از این رو کاملاً طبیعی است که وقتی زندگی یک شهید را بررسی میکنیم، برعکس آن انگارۀ غلط، با یک سلسله ویژگیهای مثبت و درخشان انسانی و معنوی مواجه میشویم؛ پس آیا سادهاندیشی نیست که یک نویسنده در مواجهه با یک شهید، به دنبال خطاها و اشکالات احتمالی باشد، آن هم با این دستاویز که مخاطب بهتر هدایت شود؟!

برای مثال بنده یک بار در یکی از کلاسهایم در قم، به هنرجویان تکلیف دادم که بروید و تحقیق کنید و از زندگی سردار شهید زینالدین (سردار شهیدان سپاه و بسیج قم) اشکالاتی را پیدا کنید تا در کتاب ایشان استفاده کنیم.

فکر میکنید نتیجه چه شد؟ نه تنها هیچ کدام نتوانستند حتی یک اشکال از شهید زین‌الدین پیدا کنند، بلکه نقاط قوتی از زندگی شهید به دست آمد که تا آن زمان مغفول مانده بود.

در این صورت تکلیف نویسنده چیست؟ آیا بر اساس آن انگارۀ غلط باید برای سردار شهید زین الدین یک یا چند اشکال بتراشد تا با به زعم خود شهید را دست یافتنی جلوه دهد؛ و یا باید به حقیقت وفادار بماند و ویژگیهای درخشان شهید را به مخاطب عرضه کند؟!

کاملاً معلوم است که نویسنده وظیفه دارد به حقیقت وفادار بماند.

 

چه باید کرد؟

به نظر بنده یک نویسنده در مقام روایت زندگی یک شهید، باید خالی از ذهن به صید ماجراهای زندگی و ویژگیهای اخلاقی شهید برود. در این صورت، خودبهخود با هجم عظیمی از ویژگیهای مثبت روبهرو خواهد شد؛ اگر هم در حین بررسی، به اشکال یا اشکالاتی برخورد، هیچ اشکالی ندارد که در جای خود روایت شود، چون اگر نویسنده به حقیقت وفادار باشد، آن اشکالات در مقابل عظمت باطنی و شخصیت الهی شهید بسیار کوچک خواهد بود و طبیعی است جبهه گیری نویسندۀ راوی شهیدان، به گونهای نخواهد بود که اشتباه احتمالی یک شهید را به این دلیل که قبلها و پیش از سیر تکاملی شخصیت شهید، از یک شهید صادر شده، موجّه و قابل الگو برداری جلوه دهد.

*

نکتۀ مهم در مورد ارائۀ الگو:

نخستین انگارۀ غلطی که در ابتدای یادداشت به آن اشاره شد، این است که گروهی از نویسندگان خیال میکنند که جامعه فکر میکند هر که شهید شده با بقیه فرق داشته و ما اگر زندگی شهیدان را پر از نقاط درخشان تصویر کنیم، مردم شهیدان را غیر قابل دستیابی خواهند دانست و در نتیجه دیگر کسی در این مسیر گام بر نمیدارد.

در این زمینه گفتنی است که قرآن عظیم پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و اله و سلّم) را اسوۀ حسنه معرفی میکند. حضرت صدیقۀ طاهره (سلام الله علیها) و ائمۀ اطهار (علیهم صلوات الله اجمعین) هم به همین گونه اند.

آیا با این که میدانیم چهارده معصوم (علیهم السلام) کمترین خطا و اشتباهی نداشتهاند، آیا روایت زندگی ایشان نمیتواند راهگشای مردم خداجو باشد؟

میدانیم و میدانید که اتفاقاً روایت زندگی و سیرۀ معصومین (علیهم السلام) بهترین مصحف هدایت انسانها خواهد بود.

پس این توجیه که اگر در زندگی شهیدان، نکات تیره و خاکستری بیان نشود، آن کتاب برای مخاطبین قابل استفاده نخواهد بود، به کلی غلط است.

 

و الحمد لله ربّ العالمین.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 



صدیقه شاهسون (نظر درج شده در گروه اینترنتی)
سه شنبه 1397/08/15 16:08
به قول عزیزی
شهدا هم مثل ما بودند فقط در لحظات حساس تصمیم درست گرفتند
پاسخ امیر عبّاس جعفری مقدّم : این که شهیدان مثل همه مردم بودند، اگر منظور فطرت و داشته های خدادادی باشد، درست است؛ اما اگر منظور این باشد یک سیر و سلوک الهی نداشته اند و در منجلاب گناهان غوطه ور بوده اند و فقط در یک لحظه یک تصمیم درست گرفته اند، این غلط است.

حتی اتخاذ تصمیم های بزرگ در لحظات حساس نیز بر اساس سیر و سلوک فرد صورت می پذیرد و دفعتاً چنین چیزی امکان ندارد.
اگر کسی این معنا را قبول ندارد، می تواند برود یک تحقیق مفصل در زندگی شهیدان بکند تا به عرض بنده پی ببرد.

مثال بارزش همان مستند شهید حججی است که شما دیدید و این جا از آن یاد کردید.
صدیقه شاهسون (نظر درج شده در گروه اینترنتی)
سه شنبه 1397/08/15 16:07
سلام
دیروز مستندی از زندگی ایشان در شبکه افق دیدم که نکات کلیدی زیادی درباره زندگی و سرانجام ختم به شهادت شدن ایشان داشت.
مثلا پیمانکاری که برای ایشان مصالح ساختمانی آورده بود می گفت به هیچ وجه شهید اجازه نداد ما میلگردها را در زمین خاکی که نزدیک محل بنایی بود خالی کنیم. با وجودی که آن زمین محل ریختن زباله بود. ایشان گفته بود اول از صاحب زمین اجازه بگیرد بعد.
یا حتی برای دور زدن ماشین هم داخل آن زمین نمی رفت.
هیچ موقع به پدر و مادر همسر و یا پدر و مادر خودش بی احترامی نمی کرد.
حتی در سوریه در منزلی که پناه گرفته بودند نماز نخوانده بود و با وجودی که می دانست شاید هدف تیر دشمن قرار بگیرد در خیابان پشت خانه خرابه نماز خوانده بود.
یا...
و هزاران چیز دیگر که نشان می داد برای رسیدن به این مقام زحمت کشیده بود و سعی کرده بود حق الناس گردن نگیرد.
(یک کلام انجام واجبات ترک محرمات)

شادی روح همه شهدا صلوات
پاسخ امیر عبّاس جعفری مقدّم : سلام
مستند بسیار زیبایی بود، بنده هم دیدم.
متأسفانه خیلی ها با همان انگاره غلط، که در یادداشت عرض کرده ام، گمان می کنند که نباید ویژگی های درخشان شهید را آورد و حتماً باید اشکالاتی برای شخصیت شهید دست و پا کرد.
علی آخوند زاده
سه شنبه 1397/08/15 15:59
سلام
قبلا در یکی از کلاسها یا پرسش و پاسخ های مجازی درباره این عنصر هنر مدرن که شخصیت ها الزاما باید در آن خاکستری باشند و نه سیاه و سفید مطالبی عرض نمودید که حدودش این بود که در غرب شخصیتهای اسطوره ای و پاکی که در فرهنگ ما یافت میشود وجود ندارد و چنین شخصیت پردازیهایی را واقعی نمیپندارند
پاسخ امیر عبّاس جعفری مقدّم : سلام
بله. غرب بر اساس داشته ها و جهان بینی خود علوم انسانی را تعریف می کند و در ادبیات و هنر، و در ادبیات داستانی هم همین طور است.
ما اگر بر اساس تعریف غرب بپذیریم که شخصیت داستانی نمی تواند سفید باشد، آن گاه نمی توانیم چهارده معصوم (ع) را در قالب رمان روایت کنیم، حتی شخصیت هایی چون امام خمینی (ره) و امام خامنه ای (مد ظله العالی) و مرحوم آیت الله بهجت (ره) را هم نمی توانیم روایت کنیم؛ همچنین است بسیاری از شهیدان که به زحمت می شود در زندگی شان خطا یافت، مثل شهید زین الدین (ره) که اشاره کرده ام.

پ.ن: اگر چه بسیاری از انسان ها به اصطلاح خاکستری هستند، اما هم شخصیت سفید بسیار هست، چنانچه اشاره شد، هم شخصیت سیاه زیاد داریم؛ در تاریخ امثال یزید و در تاریخ معاصر نظیر صدام ...
علی آخوندزاده
سه شنبه 1397/08/15 15:35
سلام علیکم
یادداشت بسیار مفید و قابل استفاده ای است.
اینکه نویسنده بتواند کوچکی خطاهای شهید را در مقابل عظمت باطنی اش خوب تصویر کند خود هنر بزرگی است و کار هرکسی نیست. شخصا به جز موارد خاص مثل افرادی که تحول مهمی داشته اند و سیر صعودی با شیب تندی را سپری کرده اند پرداختن به خطاها مفید به نظرم نمی رسد
پاسخ امیر عبّاس جعفری مقدّم : سلام علیکم
همان گونه که عرض شده، اگر نویسنده بدون پیش داوری و انگاره غلط به استقبال زندگی شهید برود و همان را که دست پیدا می کند بنویسد، اثر به اندازه کافی درخشان خواهد شد؛ چون شهیدان دارای عظمت باطنی بوده اند و هیچ کس با اشکالات فراوان و به صورت اتفاقی به این درجه رفیع نخواهد رسید.
زهرا بهره مند (نظر درج شده در گروه اینترنتی)
سه شنبه 1397/08/15 14:57
نه ..ببخشید .... متاسفانه هنوز مطلب شما رو نخوندم ... پیامم دیر ارسال شده
پاسخ امیر عبّاس جعفری مقدّم : لطفاً مطالعه بفرمایید.
به نظر می رسید بعد از مطالعه اثر نوشته اید و در هر صورت صرف نظر از مطلب این حقیر، پاسخ هایی که ذیل نظر قبل نوشته شد، به قوت خود باقی است و در مورد سوال شما قابل ارائه است.
زهرا بهره مند (نظر درج شده در گروه اینترنتی)
سه شنبه 1397/08/15 14:57
موضوع بیرون کشیدن و بیان لایه های مخفی و شخصی از گناهان یا اشتباهات شهدا نیست! ... ما حتی بدهی ترین مطالب رفتاری رو هم از شهدا سانسور میکنیم ... مثلا ترسید ... عصبانی شد ... داد میزد ... شک کرده بود ... دیگه چه برسه به سیر حرکتی و تعالی که روی نقاط ضعف شون داشتن ...
چند تا کتاب در مورد شهدا میشناسید که میتونید به فرد غیر مذهبی پیشنهاد خوندنش رو بیدید و بدونید باورش میکنه ... شخصیتش رو میپذیره ...
پاسخ امیر عبّاس جعفری مقدّم : با سلام
تا آنجا که به یادداشت بنده مربوط می شود، نوشته ام: «اگر در حین بررسی، به اشکال یا اشکالاتی برخورد، هیچ اشکالی ندارد که در جای خود روایت شود، چون اگر نویسنده به حقیقت وفادار باشد، آن اشکالات در مقابل عظمت باطنی و شخصیت الهی شهید بسیار کوچک خواهد بود».
بنده ندیده ام نویسنده ای مواردی از این دست را سانسور کند و اگر موردی هست بفرمایید ببینیم چه بوده، به هر حال نظر بنده همان است که نوشته ام.

در مورد سؤال تان بسیاری از کتاب هایی که چاپ های متعدد خورده اند و بعضاً امام خامنه ای هم بر آن ها تقریظ نوشته اند، از همین دسته اند.

پ.ن:
این انگاره که یک شهید حتماً شک می کند، حتماً گناه می کند، حتماً خطاهای چشمگیر دارد چون انسان است، غلط است؛ و به همین دلیل است که بعضی ها اگر در یک کتاب چنین مواردی را از زندگی یک شهید نبینند، مدعی می شوند که نویسنده شهید را سانسور کرده است.
همان گونه که نوشته شد، نویسنده باید بدون پیش داوری به صید زندگی شهید برود.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.